Wyrok Ministra Środowiska na Dolinę Rospudy: zielone światło dla zniszczenia bezcennego dziedzictwa przyrodniczego

Minister Środowiska Jan Szyszko zignorował zarzuty Rzecznika Praw Obywatelskich oraz pozarządowych organizacji ekologicznych w sprawie obwodnicy Augustowa przez bezcenną Dolinę Rospudy. Komisja Europejska prowadzi wobec Polski m.in. w tej sprawie postępowanie podejrzewając złamanie przepisów ochrony przyrody. Ta nieprzemyślana decyzja może zatem okazać się brzemienna w skutkach.

Dolina Rospudy z lotu ptaka. Foto: P. Malczewski W połowie grudnia 2006 r. Komisja Europejska wszczęła wobec polskiego Rządu oficjalną procedurę związaną z łamaniem unijnych dyrektyw przyrodniczych przy 8 projektach drogowych na Podlasiu. Jednym z nich jest obwodnica Augustowa przecinająca bagienną Dolinę Rospudy położoną na Specjalnym Obszarze Ochrony Ptaków „Puszcza Augustowska”. Do połowy lutego Polska musi wysłać Komisji Europejskiej przekonujące wyjaśnienie.

Tymczasem w ostatnią niedzielę (4 lutego), gdy w Warszawie trwały uroczyste obchody Światowego Dnia Mokradeł poświęcone właśnie Dolinie Rospudy, minister środowiska odrzucił zastrzeżenia Rzecznika Praw Obywatelskich i pozarządowych organizacji ekologicznych wskazujących na łamanie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz polskiego i europejskiego prawa ochrony przyrody. Moim zdaniem ta decyzja jest przedwczesna i nierozsądna. Minister powinien to jeszcze raz przemyśleć oraz poczekać do zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Komisję Europejską. - komentuje Rudy van Diggelen (Society for Ecological Restoration International, Uniwersytet w Groningen, Holandia), który podczas niedzielnej konferencji naukowej tłumaczył dlaczego nawet krótkotrwałe prace budowlane będą prowadzić do nieodwracalnych zniszczeń wrażliwych ekosystemów bagiennych nad Rospudą.

Organizacje pozarządowe uważają, że decyzja ministra Szyszko poprzedzona została skuteczną kampanią dezinformacji prowadzoną przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz Ministerstwo Transportu. Od początku zeszłego tygodnia wysokiej rangi urzędnicy państwowi w wypowiedziach oraz oświadczeniach dla mediów twierdzili, że wybór wariantu proponowanego przez organizacje pozarządowe oznacza konieczność wyburzenia 10 miejscowości i wsi. - Publiczne podawanie nieprawdziwych informacji przez urzędników państwowych tak wysokiej rangi nie licuje z powagą urzędów, jakie reprezentują – napisali w oświadczeniu autorzy alternatywnego wariantu ze stowarzyszenia rozwoju infrastruktury drogowej SISKOM . Organizacje rozważają także skierowanie sprawy do sądu w związku z szerzoną dezinformacją mającą na celu podważenie ich zaufania społecznego.

- Sprawa Rospudy wymyka się z pod kontroli społecznej. Już na samym początku Generalna Dyrekcja Dróg zrezygnowała z pieniędzy unijnych na budowę obwodnicy przez Rospudę obawiając się reakcji Komisji na próby obchodzenia prawa – mówi Robert Cyglicki z CEE Bankwatch Network. – Niestety, za wszystko zapłacą polscy podatnicy i to jeszcze podwójnie, bo inwestycji tej od samego początku towarzyszy niegospodarność i niezrozumiały upór urzędników.

Zgodnie z informacjami publicznie przekazywanymi przez GDDKiA początkowo inwestycja miała kosztować 200 mln złotych, jeszcze na początku 2006 roku mówiło się o 250 mln. Niedawno jednak przetarg na budowę obwodnicy wygrał Budimex-Dromex oszacowując koszty inwestycji na 439 mln złotych (!). Przy czym oferta ta była od kilkudziesięciu do kilkuset milionów niższa od pozostałych konsorcjów, co sugeruję, że koszty budowy obwodnicy na torfowiskach Rospudy nie zamkną się w 500 milionach złotych. Do tego dojdą koszty rekompensowania strat przyrodniczych oraz spodziewanych spraw sądowych.

Jak podaje IAR Komisja Europejska ze zdumieniem przyjęła decyzję polskiego rządu o rozpoczęciu budowy obwodnicy Augustowa przez Dolinę Rospudy. Artykuł 10 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską mówi, że Państwa Członkowskie powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów Traktatu oraz ułatwiają instytucjom Wspólnoty Europejskiej wypełnianie jej zadań. Oczekiwaliśmy, że wszelkie prace zostaną wstrzymane, do czasu wyjaśnienia sprawy - powiedziała rzecznik prasowy Komisji Europejskiej Barbara Helfferich. Jest to zrozumiałe z uwagi na związanie Polski powyższą zasadą traktatową.

Jeśli wyjaśnienia polskiego Rządu nie będą satysfakcjonujące, Bruksela wyśle do Polski drugie – ostateczne - ostrzeżenie. Potem sprawa może trafić do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). Dotychczasowe wyroki ETS nakazywały już innym krajom usunięcie skutków naruszenia prawa. W sprawie Doliny Rospudy oznacza to przywrócenie środowiska do stanu poprzedniego. Państwo nie stosujące się do tego obowiązku zostanie obciążone gigantycznymi karami finansowymi – ostrzega Małgorzata Znaniecka z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.

Niedzielna decyzja ministra Szyszko dała „zielone światło” wojewodzie podlaskiemu do wydania pozwolenia na budowę obwodnicy Augustowa. Buldożery mogą wjechać do Puszczy Augustowskiej jeszcze w tym miesiącu. Niezwykle piękny i bezcenny przyrodniczo zakątek naszego kraju zniknie bezpowrotnie. Po storczykach, rosiczkach, orlikach krzykliwych, bielikach, dla których domem teraz jest Dolina Rospudy, pozostanie jedynie wspomnienie – wspomnienie, które skutecznie tłumione będzie przez hałas samochodów i spaliny.

Ostatnie informacje na ten temat:

Kampania dezinformacji poprzedziła wyrok na Rospudę

Oświadczenie w sprawie rozpowszechniania nieprawdziwych informacji na temat alternatywnego wariantu przebiegu obwodnicy Augustowa.

Rzecznik Praw Obywatelskich: Obwodnica Augustowa przez Dolinę Rospudy wbrew Konstytucji!

Komisja Europejska: „Via Baltica” niezgodna z unijnym prawem!

Aktualności