Rok 2004
GDDKiA Oddział w Białymstoku składa do Wojewody Podlaskiego wniosek o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości pod budowę obwodnicy Augustowa. Postępowanie to prowadzone jest w oparciu o tzw. specustawę dla budowy dróg ekspresowych i autostrad. Organizacje przedkładają opinie i ekspertyzy o niezgodności przepisów specustawy z prawem wspólnotowym (Polskę obowiązuje umowa stowarzyszeniowa). Inwestor odrzuca tę argumentację powołując się na wyłącznie na prawo krajowe i fakt, że Polska formalnie nie jest jeszcze członkiem Unii Europejskiej.
Powiadomienie Rady Europy o zignorowaniu przez Rząd Polski rekomendacji Stałego Komitetu Sekretariatu Konwencji Berneńskiej w sprawie podjęcia ostatecznej decyzji o przebiegu Via Baltica po przeanalizowaniu możliwych wariantów w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. W liście organizacje zwracają uwagę na trwające i planowane prace budowlane na trasie bez przeprowadzenia uprzednio obiecanych ekspertyz i postępowania z udziałem społeczeństwa.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie powołuje komisje przetargową, która ma wyłonić wykonawcę strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, która zgodnie z deklaracją Rządu ma zdecydować o przebiegu Via Baltica. Do udziału w pracach komisji zostają zaproszeni przedstawiciele organizacji pozarządowych. Przygotowania do przetargu przebiegają bardzo powolnie, mimo że to eksperci Bankwatch, WWF i OTOP w znacznej mierze opracowują zakres opracowania bazując na doświadczeniach innych krajów. Prace komisji przyspieszają dopiero z końcem roku po tym jak Ministerstwo Środowiska zostaje zobowiązane do złożenia raportu z podjętych działań w sprawie Via Baltica na doroczne spotkanie Komitetu Konwencji Berneńskiej.
W kwietniu Polska przystępuje do Unii Europejskiej. Kilka dni wcześniej uchwalona zostaje nowa Ustawa o ochronie przyrody tworząc formalne podstawy w prawodawstwie krajowym dla wyznaczania i ochrony obszarów Natura 2000.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Białymstoku przeprowadza modernizacje drogi nr 8 na odcinku Sztabie-Kolnica do parametrów nośności przewidzianych dla tras międzynarodowych. Działania te krok po kroku mają zdeterminować poprowadzenie ruchu tranzytowego przez obszary chronione w kierunku Białegostoku.
Pełnomocnik rządu ds. budowy dróg krajowych i autostrad Jan Kurylczyk stwierdza, że międzynarodowa droga ekspresowa Via Baltica od granicy z Litwą będzie przebiegała nieodwołalnie przez Białystok – spotkanie w Białymstoku i wywiad dla telewizji regionalnej. Powołuje się przy tym na ustalenia z ostatniego posiedzenia Rady Ministrów. W ten sposób podważano sens przygotowywanego wspólnie przez GDDKiA w Warszawie i organizacje pozarządowe przetargu na wykonanie strategicznej ocena oddziaływania na środowisko (w trakcie której miał być wyłoniony optymalny wariant Via Baltica). Pracownicy GDDKiA konstatują ten fakt, że ich zwierzchnicy mówią różne rzeczy, ale za to często się zmieniają (sic!).
Organizacje pozarządowe składają raport na posiedzenie Stałego Komitetu Sekretariatu Konwencji Berneńskiej, informując o notorycznym lekceważeniu przygotowań do planowania strategicznego dla Via Baltica i prowadzonej polityce faktów dokonanych za pomocą przebudowy i modernizacji odcinków dróg poniżej Augustowa (odcinki realizowane Sztabin-Kolnica, planowane Kolnica-Augustów i prace projektowe dla przejścia przez Biebrzański Park Narodowy).