Pozarządowe organizacje ekologiczne ze zrozumieniem przyjęły decyzję Komisji Europejskiej o rozpoczęciu formalnej procedury w sprawie niezgodności z prawem wspólnotowym ośmiu projektów drogowych oddziałujących na obszary Natura 2000 na Podlasiu.
12 grudnia 2006 r. Komisja Europejska (KE) podjęła decyzję o wysłaniu do Polski listu z wezwaniem do usunięcia uchybienia (ang. letter of formal notice) w sprawie nie przestrzegania wymogów unijnych dyrektyw dotyczących ochrony środowiska podczas przygotowywania ośmiu inwestycji drogowych w województwie podlaskim*. Kwestionowane projekty drogowe, w przypadku realizacji, będą miały negatywny wpływ na Puszczę Augustowską, Puszczę Knyszyńską i Biebrzański Park Narodowy – obszary objęte ochroną jako Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków w ramach sieci Natura 2000.
Decyzja KE została podjęta po wielu miesiącach analizowania pod względem prawnym i środowiskowym dokumentacji opracowanej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) dla tych inwestycji. Przed jej podjęciem zostały zebrane dowody i przeprowadzono konsultacje z wszystkimi komisarzami Komisji Europejskiej. Decyzja ta stanowi pierwsze oficjalne ostrzeżenie dla Polski w ramach procedury prawnej, która może zaprowadzić do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Sztrasburgu. Teraz Rząd RP ma dwa miesiące, aby przedstawić swoje stanowisko.
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Polska Zielona Sieć i WWF Polska mają nadzieję, że ten krok KE rozpocznie w końcu merytoryczną dyskusję na temat zobowiązań Polski do przestrzegania wspólnotowych przepisów ochrony środowiska przy realizacji projektów drogowych. Do tej pory zastrzeżenia, także i prawne, ze strony organizacji były ignorowane zarówno przez władze jak i inwestora - GDDKiA.
Organizacje pozarządowe uważają, że w związku z formalnymi zarzutami KE należy wstrzymać się z decyzjami i pracami budowlanymi dotyczącymi tych odcinków dróg, do których są zastrzeżenia, do momentu, gdy unijne wymogi zostaną spełnione. Pomocne w rozwiązaniu problemu powinny być wstępne wyniki prac nad „Strategią Rozwoju I Europejskiego Korytarza Transportowego”. Przede wszystkim zaś resorty środowiska i transportu wraz z GDDKiA powinny przeanalizować szczegółowo stanowisko KE zanim zdecydują się dalej realizować projekty na podlaskich drogach. Wielkim błędem byłoby ignorowanie stanowiska KE, które może doprowadzić do Sztrasburga i w konsekwencji spowodować nałożenie na nasz kraj kar finansowych lub konieczność poniesienia kosztów przywrócenia stanu środowiska sprzed realizacji inwestycji.
W tym kontekście organizacje pozarządowe ze zdziwieniem przyjmują wypowiedzi przedstawicieli rządu, władz lokalnych oraz niektórych parlamentarzystów i eurodeputowanych, jak również GDDKiA** bagatelizujących fakt wszczęcia przez KE procedury naruszeniowej (ang. infringement procedure).
[*] Komunikat prasowy Komisji Europejskiej http://www.europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/06/1757&format=HTML&aged=0&language=PL&guiLanguage=en
[**] Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Polska Zielona Sieć i WWF Polska ze zdziwieniem przyjęły stanowisko Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zamieszczone na stronie internetowej tej instytucji. Czytamy w nim, że „budowa obwodnicy Augustowa [przez Dolinę Rospudy] w żaden sposób nie narusza ani przepisów polskich ani europejskich dotyczących ochrony środowiska” stwierdzając de facto, że KE nie ma racji. Fakt ten dziwi szczególnie w kontekście, że stanowisko to zostało wydane bez zapoznania się z treścią listu i argumentacją KE. Dowodzi to nieznajomości podstawowych zapisów Dyrektywy Siedliskowej, która faktycznie dopuszcza przeprowadzenie inwestycji na obszarze Natura 2000, ale stawia jednocześnie szereg warunków, które w przypadku obwodnicy Augustowa i innych projektów w ciągu dróg nr 8 i 19 nie zostały spełnione. Zastrzeżenia organizacji ekologicznych w kwestii nieprzestrzegania wymagań unijnych dyrektyw przyrodniczych dotyczą głównie artykułu 6 Dyrektywy Siedliskowej. Nie jest również prawdą, że stosowanie wymagań środowiskowych Unii Europejskiej jest konieczne tylko w odniesieniu do inwestycji współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Dyrektywy unijne muszą zostać wpisane do prawa krajowego i stosowane już od dnia akcesji jako powszechnie obowiązujące prawo krajowe. Błędne jest także twierdzenie, że koncepcja alternatywnej trasy obwodnicy Augustowa i Suwałk omijającej obszar Natura 2000 opracowany przez inżynierów drogowych z organizacji pozarządowej zakłada wyburzenie 30 gospodarstw i ingerencję na terenie 10 wsi. Są to informacje fałszywe, prawdopodobnie przekazywane umyślnie w celu wprowadzenia w błąd opinii publicznej i mediów.