III czy IIIA? Prawie to samo. Prawie robi wielką różnicę…dla przebiegu Via Baltica

W marcu 2009 roku Rząd ogłosił, że obwodnica Augustowa będzie biegła w okolicach miejscowości Raczki tj. zgodnie z rekomendacjami ekspertów zawartymi w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad oddział w Białymstoku we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej dla tego przedsięwzięcia wskazała do realizacji wariant III a nie IIIA zaskakując wszystkich, którzy znają zarówno wyniki zeszłorocznej strategicznej oceny dla korytarza transportowego Via Baltica, jak i szczegóły raportu o oddziaływaniu na środowisko dla obwodnicy Augustowa, także towarzyszących mu analiz sieciowo-ruchowych.

Raport o oddziaływaniu na środowisko analizował 3 grupy wariantów (poza wariantem „0” – niepodejmowania realizacji przedsięwzięcia) na odcinku od skrzyżowania dróg krajowych nr 8 i 61 w Augustowie do węzła „Lotnisko” w pobliżu Suwałk:

w przebiegu dotychczasowym, przecinające torfowiska Rospudy, uwzględniające różne sposoby przekroczenia Rospudy (estakada z mostem technologicznym, estakada bez mostu technologicznego, most wiszący, most podwieszany, tunel);
w przebiegu proponowanym w roku 2005 przez organizacje pozarządowe, w okolicach miejscowości Chodorki (nieco później jednak były minister środowiska Jan Szyszko powiększył obszar Natura 2000 „Puszcza Augustowska” tak, by i ten wariant przecinał kilkaset metrów obszaru chronionego);
omijające całkowicie obszar Natura 2000, w okolicach miejscowości Raczki.

Każdy z 3 powyższych przebiegów analizowany był dla 2 różnych scenariuszy:

obwodnica jest częścią korytarza Via Baltica biegnącego zgodnie z istniejącymi dokumentami strategicznymi tj. przez Białystok i najcenniejsze przyrodniczo obszary Podlasia: Puszczę Knyszyńską, Bagna Biebrzańskie oraz Puszczę Augustowską,
obwodnica jest częścią Via Baltica biegnącą przez Ełk i Łomżę zgodnie z wynikami oceny strategicznej przygotowanej przez ekspertów z firmy Scott Wilson, zaakceptowanej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w roku 2008 (podwarianty uwzględniające ten scenariusz oznaczono w raporcie o oddziaływaniu na środowisko literą „A”) i omijającej najcenniejsze przyrodniczo tereny północno-wschodniej Polski.

To daje grupę rozwiązań do analizy: przez torfowiska (warianty I i IA), w pobliżu miejscowości Chodorki (II i IIA) oraz w pobliżu miejscowości Raczki (III i IIIA). Warianty I i IA, II i IIA, III i IIIA różnią się między sobą nie tylko oddziaływaniami wynikającymi z różnego natężenia ruchu, ale i lokalizacją węzłów drogowych i nieznacznymi różnicami w przebiegu na pewnych odcinkach.

Przygotowany przez firmę DHV raport o oddziaływaniu na środowisko jest zgodny z wymaganiami dyrektywy 85/337/EWG (o ocenach oddziaływania na środowisko) transponowanymi do prawa krajowego. Raport w pełni spełnia też kryteria oceny habitatowej wypełniając wymagania Art. 6(3) dyrektywy 92/43/EWG (tzw. Dyrektywy Siedliskowej). Wnioski raportu - wskazujące na brak możliwości realizacji wariantów I i IA ze względu na ich znaczący negatywny wpływ na integralność obszaru Natura 2000 wobec istnienia rozwiązań alternatywnych (warianty II, IIA, III, IIIA), dla których takie oddziaływanie można wykluczyć - są poprawne w świetle Art. 6(4) Dyrektywy Siedliskowej i orzecznictwa Europejskiego trybunału Sprawiedliwości.

Wskazany w raporcie, jako najlepszy, wariant IIIA umożliwia rozwiązanie nie tylko samego problemu obwodnicy Augustowa (i Suwałk), ale co więcej, wychodzi naprzeciw potrzebie zmiany przebiegu I pan-europejskiego korytarza transportowego Via Baltica zgodnie z wynikami Prognozy oddziaływania na środowisko skutków realizacji Strategii rozwoju I Pan-Europejskiego Korytarza Transportowego (Część I: korytarz drogowy) przygotowanej na zlecenie GDDKiA wskazującymi jako docelowy przebieg drogi trasę Budzisko – Suwałki – Raczki – Kalinowo – Ełk – Szczuczyn – Stawiski – Łomża – Ostrów Mazowiecka –Warszawa. Realizacja wariantu IIIA wychodzić będzie także naprzeciw oczekiwaniom Komisji Europejskiej (zawartymi w letter of formal notice z marca br.), Parlamentu Europejskiego (wyrażonymi w raporcie Komisji Petycji z 2007 roku) i rekomendacji nr 108(2003) Komitetu Stałego Konwencji Berneńskiej tj. że przebieg Via Baltica zostanie ustalony na podstawie wyników oceny strategicznej. Niestety, inwestor – Generalna Dyrekcja dróg Krajowych i Autostrad oddział w Białymstoku zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o wydanie decyzji środowiskowej na wariant III. To działanie ignoruje wyniki analiz ekspertów zawarte w ocenie strategicznej, podważa wiarygodność zobowiązań polskiego rządu. Pomimo, że torfowiska Rospudy i obszar Natura 2000 Puszcza Augustowska wydają się być bezpieczne, 2 inne obszary Natura 2000 (Puszcza Knyszyńska i Bagna Biebrzańskie) oraz istotne korytarze migracyjne dużych ssaków (wilka i rysia) czeka zagłada.

Jeden krok do przodu, dwa do tyłu

Proces oceny strategicznej dla Via Baltica, włączając w to szerokie konsultacje społeczne w regionie, którego to przedsięwzięcie dotyczy, zakończył się w połowie roku 2008. Ostatnio, strona litewska oświadczyła również, że nie widzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływań transgranicznych (zgodnie z konwencją z ESPOO). Sprawa prognozy oddziaływania na środowisko jest więc definitywnie zamknięta. Najwyższy czas by Rząd RP zaakceptował wyniki pracy ekspertów oraz analiz ekonomicznych, społecznych, ruchowo-sieciowych i środowiskowych. Wyniki te muszą znaleźć odzwierciedlenie w dokumentach strategicznych, a przede wszystkim Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych. Realizację Via Baltica w przebiegu Budzisko – Suwałki – Raczki – Cimochy – Kalinowo – Ełk – Nowa Wieś Ełcka – Szczuczyn – Stawiski – Łomża – Ostrów Mazowiecka – Wyszkow – Warszawa należy rozpocząć jak najszybciej.

Zamiast tego, zewsząd mamy do czynienia z alarmującymi faktami. Poza planami realizacji obwodnicy Augustowa w wariancie ocalającym torfowiska Rospudy, ale uniemożliwiającym sensowne połączenie z nią Via Baltica w przebiegu łomżyńskim, drogowcy intensywnie pracują nad budową drogi ekspresowej między Augustowem a Białymstokiem. Kontynuowane są przygotowania do przebudowy odcinka Katrynka-Przewalanka w Puszczy Kyszyńskiej (do wycinki przeznaczono tam blisko 30 ha lasu w obszarze Natura 2000) i budowy obwodnicy Sztabina przez Biebrzański Park Narodowy. Przygotowania do realizacji Via Baltica przez Ełk i Łomżę nie są dla GDDKiA priorytetem. Jednocześnie, wsparciem władz krajowych i regionalnych cieszy się idea budowy nowego korytarza transportowego Via Carpatia, zgodnie z trasą planowanej drogi ekspresowej S-19 (na południe od Białegostoku) i S-8 (na północ od Białegostoku). Przebieg tego korytarza na północ od Białegostoku pokrywa się z kwestionowanym środowiskowo przebiegiem wariantu bialostockiego Via Baltica wykluczonym w ocenie strategicznej.

Rząd nie ma w planie zatrzymania inwestycji drogowych w ciągu drogi krajowej nr 8 polegającego na jej rozbudowie do standardów drogi ekspresowej na odcinku Białystok – granica państwa w Budzisku. Nie ma woli politycznej, by realizować korytarz transportowy Via Baltica w przebiegu wskazanym w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko i skierować ruch tranzytowy na trasę omijającą cenne przyrodniczo tereny Podlasia. Niezależnie pod jaką nazwą – Via Baltica czy Via Carpatia – lub numerem – S-8 czy S-19 – droga ekspresowa z intensywnym ruchem tranzytowym przetnie Puszczę Knyszyńską i Bagna Biebrzańskie niszcząc unikalne siedliska i gatunki będące skarbami polskiej przyrody i przedmiotem zainteresowania Wspólnoty Europejskiej, upośledzając drożność korytarzy migracyjnych najrzadszych gatunków ssaków. Działanie to, ignorujące ustalenia ekspertów, zaprowadzi Polskę ponownie przed Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Sprawa Rospudy nie była jednak wystarczającą lekcją.

Co możesz zrobić? Na pewno masz wiele pomysłów, poniżej kilka z nich:

Do 27 maja można zgłaszać wnioski w postępowaniu prowadzonym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla obwodnicy Augustowa. Weź udział w konsultacjach społecznych i zaapeluj (jako organizacja lub osoba indywidualne)o wydanie zgody na realizację wariantu IIIA;
Wnioski z Prognozy oddziaływania na środowisko dla korytarza transportowego Via Baltica nie znalazły odzwierciedlenia w krajowych dokumentach strategicznych. Zaapeluj do posłów ze swojego regionu by domagali się tego od Rządu. Możesz też apelować bezpośrednio do Ministra Infrastruktury. Domagaj się zmian w: Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych, polskiej propozycji rewizji korytarzy TEN-T, Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 2008-2012 i innych dokumentach rządowych;
Wiele tego typu problemów można rozwiązywać na poziomie unijnym. Do Parlamentu Europejskiego wybierz takich ludzi, którzy rozumieją co rzeczywiście znaczy zrównoważony rozwój. 7 czerwca idź na wybory :)

Wniosek GDDKiA - wariant III

Letter of Formal Notice - marzec 2009

Mapa z kluczową różnicą pomiędzy wariantami III i IIIA; przygotował Robert Chwiałkowski, SISKOM (kolor pomarańczowy - wariant IIIA na kluczowym dla Via Baltica odcinku przebiegu obwodnicy)

III czy IIIA? Prawie to samo. Prawie robi wielką różnicę…dla przebiegu Via Baltica

Aktualności